توسط : پرتو مدیا | توسعه سامانههای خورشیدی خارج از شبکه در بیمارستانهای اوکراین وارد مرحله تازهای شده است؛ ابتکاری که با هدف تأمین برق اضطراری مراکز درمانی در زمان حملات و قطعیهای مکرر برق، تاکنون دهها پروژه را وارد فاز اجرا کرده و قرار است تا پایان سال، دستکم ۱۲ بیمارستان را به نیروگاه خورشیدی و سامانه ذخیرهسازی انرژی مجهز کند.
برق خورشیدی؛ سپر امنیتی بیمارستانهای اوکراین
جنگ، زیرساختهای انرژی اوکراین را به یکی از اصلیترین اهداف حملات تبدیل کرده است. آسیبدیدن شبکه برق و خاموشیهای طولانی، فعالیت مراکز درمانی را با چالشهای جدی روبهرو کرده و اهمیت استفاده از منابع تولید برق مستقل را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است. در چنین شرایطی، پروژه Solar for Ukraine به عنوان یکی از مهمترین ابتکارهای بینالمللی در حوزه انرژی پاک، تلاش میکند با تجهیز بیمارستانها به سامانههای خورشیدی و باتریهای ذخیرهساز، امنیت انرژی مراکز درمانی را افزایش دهد.
این طرح با همکاری بنیاد Biohaus Foundation، سازمان Greenpeace Germany و Greenpeace Ukraine از سال ۲۰۲۴ آغاز شده و همچنان برای جذب کمکهای مالی و تجهیزات مورد نیاز به فعالیت خود ادامه میدهد. هدف فعلی این کمپین، تجهیز حداقل ۱۲ بیمارستان به سامانههای خورشیدی تا پایان سال جاری است؛ هدفی که در صورت تأمین منابع مالی بیشتر، میتواند به مراکز درمانی بیشتری نیز گسترش پیدا کند.
بیمارستانها به نیروگاههای خورشیدی مجهز میشوند
اهمیت این پروژه زمانی آشکارتر میشود که بدانیم بسیاری از بیمارستانهای اوکراین با خاموشیهایی مواجه هستند که گاهی چندین ساعت ادامه دارد. در چنین شرایطی، حتی ژنراتورهای دیزلی نیز به دلیل کمبود سوخت یا محدودیتهای عملیاتی قادر به تأمین برق پایدار نیستند.
به همین دلیل، سامانههای خورشیدی همراه با باتریهای ذخیرهساز، به یکی از مطمئنترین گزینهها برای تأمین برق اضطراری تبدیل شدهاند. این تجهیزات میتوانند برق مورد نیاز بخشهای حیاتی بیمارستان مانند اتاقهای عمل، بخش مراقبتهای ویژه، تجهیزات تصویربرداری پزشکی و سامانههای ارتباطی را حتی در زمان قطع کامل شبکه تأمین کنند.
تمرکز بر تجهیزات جدید به جای پنلهای دست دوم
یکی از مهمترین تغییرات راهبردی این کمپین، کنار گذاشتن استفاده از پنلهای خورشیدی دست دوم است. اگرچه در نگاه نخست استفاده از تجهیزات کارکرده میتواند هزینهها را کاهش دهد، اما تجربه اجرای پروژه نشان داده است که حملونقل پنلهای قدیمی، به دلیل توان خروجی پایینتر، هزینه بسیار بیشتری به ازای هر کیلووات ظرفیت نصبشده ایجاد میکند.
به همین دلیل، مسئولان پروژه تصمیم گرفتهاند تمرکز خود را بر تأمین پنلهای خورشیدی نو قرار دهند. این تصمیم هم بازدهی سامانهها را افزایش میدهد و هم هزینههای لجستیکی را کاهش میدهد.
در ماههای پایانی سال گذشته و ابتدای امسال نیز تعدادی از شرکتهای تولیدکننده تجهیزات خورشیدی، مازاد موجودی پنلهای ۴۰۰ واتی خود را در اختیار این طرح قرار دادند؛ تجهیزاتی که اکنون در بیمارستانهای اوکراین مورد استفاده قرار گرفتهاند.
سامانههای مستقل جایگزین نیروگاههای متصل به شبکه
ادامه حملات به شبکه برق اوکراین باعث شده است تمرکز این پروژه از نیروگاههای خورشیدی متصل به شبکه به سمت سامانههای مستقل یا هیبریدی تغییر کند.
بر همین اساس، هر بیمارستان با توجه به نیاز خود به یک سامانه اختصاصی مجهز میشود که معمولاً شامل حدود ۶۰ کیلووات پنل خورشیدی، اینورتر هیبریدی ۴۰ کیلوواتی و باتری ذخیرهسازی با ظرفیت ۷۲ کیلووات ساعت است.
چنین ترکیبی امکان تأمین برق اضطراری در زمان قطع شبکه را فراهم میکند و وابستگی مراکز درمانی به شبکه سراسری را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
آموزش نیروی متخصص؛ سرمایهگذاری برای آینده اوکراین
پروژه Solar for Ukraine تنها به نصب تجهیزات محدود نمیشود. مجریان این طرح معتقدند توسعه پایدار انرژی خورشیدی بدون تربیت نیروی انسانی متخصص امکانپذیر نیست.
بر همین اساس، برنامهای با عنوان SolarWomen4Ukraine راهاندازی شده است که هدف آن آموزش زنان اوکراینی برای فعالیت در صنعت نصب و نگهداری سامانههای خورشیدی است.
تاکنون حدود ۳۰ نفر دورههای مقدماتی این برنامه را با حمایت گرینپیس پشت سر گذاشتهاند. دلیل اصلی تمرکز بر آموزش زنان نیز شرایط جنگی کشور است؛ زیرا بخش زیادی از نیروی کار مرد در جبهههای نبرد حضور دارند و صنعت انرژی برای ادامه فعالیت خود به نیروهای متخصص جدید نیاز دارد.
برنامهریزان این طرح امیدوارند شرکتهایی که در آینده توسط این نیروهای آموزشدیده شکل میگیرد، پس از پایان جنگ نیز در بازار انرژی خورشیدی اوکراین فعالیت کرده و به توسعه این صنعت کمک کند.
همکاری شرکتهای خصوصی با پروژه
مسئولان کمپین در کنار جذب کمکهای مالی، از شرکتهای فعال صنعت خورشیدی نیز خواستهاند در زمینه آموزش، طراحی نیروگاه، تأمین تجهیزات تخصصی و انتقال دانش فنی مشارکت کنند.
از ابزارهای اندازهگیری عملکرد پنلها گرفته تا تجهیزات نصب و ابزارهای ساده فنی، همگی در فهرست نیازهای این پروژه قرار دارند.
از نگاه برگزارکنندگان، مشارکت شرکتها میتواند زمینه ورود آنها به بازار آینده انرژی خورشیدی اوکراین را نیز فراهم کند؛ بازاری که انتظار میرود پس از پایان جنگ، با سرعت بالایی توسعه پیدا کند.
آینده بازار خورشیدی اوکراین
فعالان صنعت انرژی معتقدند جنگ، اهمیت تولید برق غیرمتمرکز را برای مردم اوکراین بیش از گذشته آشکار کرده است. اگر پیش از آغاز درگیریها نیز بازار خورشیدی این کشور روندی رو به رشد داشت، اکنون نیاز به سامانههای مستقل و مقاوم در برابر بحران، چشمانداز توسعه این صنعت را تقویت کرده است.
در چنین شرایطی، نیروگاههای خورشیدی کوچک، سامانههای ذخیرهسازی انرژی و ریزشبکهها میتوانند نقش مهمی در افزایش تابآوری شبکه برق، کاهش وابستگی به زیرساختهای آسیبپذیر و تأمین برق پایدار مراکز حیاتی ایفا کنند.
خورشید؛ پشتوانه بیمارستانهای اوکراین
پروژه Solar for Ukraine نمونهای از پیوند فناوری انرژیهای تجدیدپذیر با اهداف انساندوستانه است. تجهیز بیمارستانهای اوکراین به سامانههای خورشیدی و باتریهای ذخیرهسازی، تنها به معنای تولید برق پاک نیست؛ این پروژه امنیت انرژی مراکز درمانی را افزایش میدهد، تداوم خدمات پزشکی را در شرایط بحرانی تضمین میکند و زمینه توسعه بازار انرژی خورشیدی این کشور را نیز فراهم میسازد. همزمان، آموزش نیروی انسانی، استفاده از تجهیزات نو، توسعه سامانههای مستقل و مشارکت شرکتهای خصوصی نشان میدهد انرژی خورشیدی میتواند علاوه بر کاهش وابستگی به شبکه برق، نقشی مؤثر در بازسازی زیرساختهای حیاتی اوکراین و افزایش تابآوری این کشور در برابر بحرانهای آینده ایفا کند.
