پرتو کشورهای عضو گروه هفت در واکنش به افزایش فشار بر بازار جهانی انرژی توافق کردند ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام، گازوئیل و دیگر ذخایر اضطراری خود را بهصورت هماهنگ وارد بازار کنند؛ اقدامی که با هدف کنترل رشد قیمت سوخت و کاهش فشار بر مصرفکنندگان و بخشهای اقتصادی انجام میشود.
این تصمیم روز جمعه و پس از افزایش فشارهای دولت آمریکا بر کشورهای اروپایی اتخاذ شد. دولت دونالد ترامپ از اتحادیه اروپا خواسته بود بخشی از ذخایر اضطراری گازوئیل خود را آزاد کند و هشدار داده بود که در صورت عدم اقدام کشورهای اروپایی، احتمال اعمال محدودیت بر صادرات گازوئیل آمریکا وجود خواهد داشت. چنین تصمیمی میتوانست عرضه سوخت به اروپا را که طی سالهای اخیر وابستگی قابلتوجهی به واردات گازوئیل از آمریکا پیدا کرده است، با اختلال بیشتری مواجه کند.
طبق بیانیه مشترک گروه هفت، آزادسازی ذخایر با هماهنگی آژانس بینالمللی انرژی انجام خواهد شد و مجموع آن طی چهار ماه به حدود ۱۰۰ میلیون بشکه خواهد رسید. همچنین قرار است بخش قابلتوجهی از گازوئیل در ۲۰ روز نخست اجرای برنامه وارد بازار شود تا اثر سریعتری بر عرضه و قیمت فرآوردههای نفتی داشته باشد.
گروه هفت شامل آمریکا، کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن و بریتانیاست و تصمیم این کشورها برای استفاده از ذخایر اضطراری در شرایطی اتخاذ شده که بازار جهانی انرژی با محدودیت عرضه و افزایش قیمت فرآوردههای نفتی، بهویژه گازوئیل، مواجه شده است. اختلال در زنجیره تأمین انرژی و افزایش نااطمینانی در مسیرهای اصلی انتقال نفت و فرآوردهها نیز طی ماههای اخیر فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.
همزمان با توافق برای آزادسازی ذخایر، اعضای گروه هفت متعهد شدند محدودیتی بر صادرات انرژی اعمال نکنند. دونالد ترامپ نیز اعلام کرد آمریکا ممنوعیت صادرات گازوئیل را اجرایی نخواهد کرد. این در حالی است که وی طی هفتههای گذشته چندین بار احتمال اعمال چنین محدودیتی را مطرح کرده بود.
افزایش قیمت سوخت در آمریکا نیز یکی از عوامل اصلی فشار دولت ترامپ برای افزایش عرضه محسوب میشود. رئیسجمهور آمریکا در تلاش است پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر، رشد قیمت سوخت را مهار کند؛ موضوعی که میتواند مستقیماً بر هزینه حملونقل، قیمت کالاها و نرخ تورم در این کشور اثر بگذارد.
در اروپا نیز افزایش قیمت گازوئیل به یکی از نگرانیهای مهم تبدیل شده است. این فرآورده سوخت اصلی بخش بزرگی از ناوگان حملونقل جادهای، ماشینآلات کشاورزی و تجهیزات صنعتی است و افزایش قیمت آن میتواند هزینه تولید و توزیع کالاها را افزایش دهد. به همین دلیل، تزریق سریع بخشی از ذخایر راهبردی به بازار با هدف جلوگیری از تشدید فشار اقتصادی در دستور کار قرار گرفته است.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند اثر آزادسازی ذخایر تا حد زیادی به ترکیب نفت خام و گازوئیل عرضهشده و سرعت ورود این منابع به بازار بستگی دارد. در صورتی که سهم گازوئیل از این برنامه بالا باشد، امکان کاهش فشار کوتاهمدت بر قیمت این سوخت بیشتر خواهد بود؛ اما اگر اختلالات عرضه ادامه پیدا کند، استفاده از ذخایر اضطراری نمیتواند بهتنهایی مشکل ساختاری بازار را حل کند.
آزادسازی ذخایر راهبردی معمولاً بهعنوان ابزاری کوتاهمدت برای مدیریت شوکهای ناگهانی بازار انرژی مورد استفاده قرار میگیرد. این ذخایر اساساً برای شرایط بحرانی طراحی شدهاند و کاهش آنها در عین کمک به کنترل مقطعی قیمتها، میتواند توان کشورها برای مقابله با اختلالات احتمالی بعدی را محدود کند.
مجموع تحولات اخیر نشان میدهد که بازار جهانی انرژی همچنان در شرایط شکنندهای قرار دارد و کشورهای بزرگ صنعتی برای جلوگیری از افزایش بیشتر قیمتها به استفاده از ذخایر اضطراری روی آوردهاند. تزریق ۱۰۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی میتواند در کوتاهمدت بخشی از کمبود عرضه را جبران کند، اما مسیر قیمتها در ماههای آینده همچنان به وضعیت عرضه جهانی، جریان تجارت انرژی و تحولات ژئوپلیتیکی وابسته خواهد بود.


