توسط : پرتو مدیا | اتصال نیروگاه خورشیدی ۳ مگاواتی کاشمر به شبکه ۲۰ کیلوولت، تنها به معنای اضافهشدن چند مگاوات ظرفیت جدید به شبکه برق نیست؛ این پروژه یکمیلیون دلاری، نخستین گام عملی گروه توسعه انرژی نفت و گاز لاوان برای دستیابی به هدف ۳ هزار مگاوات ظرفیت انرژی پاک است. همزمان، برنامه احداث دو نیروگاه خورشیدی دیگر با ظرفیتهای ۴ و ۱۰ مگاوات در کاشمر نشان میدهد این منطقه میتواند به یکی از کانونهای توسعه پروژههای خورشیدی این مجموعه در شرق کشور تبدیل شود.
یک میلیون دلار برای ۳ مگاوات خورشیدی
توسعه نیروگاههای خورشیدی در ایران در شرایطی شتاب گرفته که افزایش ظرفیت تولید برق بدون وابستگی مستقیم به سوختهای فسیلی، به یکی از محورهای مهم سرمایهگذاری در صنعت انرژی تبدیل شده است. تازهترین نمونه این روند در شهرستان کاشمر استان خراسان رضوی شکل گرفته؛ جایی که یک نیروگاه خورشیدی ۳ مگاواتی پس از پایان عملیات اجرایی به شبکه برق متصل شده و در آستانه بهرهبرداری رسمی قرار گرفته است.
میثم جعفرزاده، مدیرعامل گروه توسعه انرژی نفت و گاز لاوان، نیروگاه خورشیدی کاشمر به شبکه ۲۰ کیلوولت متصل شده و بهرهبرداری رسمی از آن در هفته جاری انجام میشود. این پروژه در زمینی به وسعت ۴.۵ هکتار احداث شده و حجم سرمایهگذاری انجامشده برای اجرای آن حدود یک میلیون دلار اعلام شده است.
ورود این نیروگاه به مدار، ظرفیت تازهای از تولید برق خورشیدی را به شبکه کشور اضافه میکند، اما اهمیت پروژه برای سرمایهگذار آن بیش از ظرفیت ۳ مگاواتی نیروگاه است. لاوان این طرح را نقطه آغاز برنامهای بسیار بزرگتر میداند؛ برنامهای که هدف نهایی آن توسعه ۳ هزار مگاوات ظرفیت انرژی پاک عنوان شده است.
به این ترتیب، نسبت میان ظرفیت پروژه نخست و هدف بلندمدت مجموعه قابل توجه است. نیروگاه کاشمر تنها یکهزارم هدف ۳ هزار مگاواتی اعلامشده را تشکیل میدهد، اما از منظر راهبردی نقش پروژه آغازین را دارد؛ پروژهای که پس از اتصال به شبکه میتواند مسیر اجرای طرحهای بعدی را وارد مرحله عملیاتی کند.
کاشمر از یک پروژه فراتر میرود
برنامه توسعه انرژی خورشیدی در کاشمر به نیروگاه سه مگاواتی محدود نخواهد ماند. براساس اعلام مدیرعامل گروه توسعه انرژی نفت و گاز لاوان، شرکت توسعه انرژی سبز دماوند که از مجموعههای وابسته به لاوان است، احداث دو نیروگاه خورشیدی دیگر با ظرفیتهای ۴ و ۱۰ مگاوات را در همین منطقه در دستور کار قرار داده است.
در صورت اجرای این دو پروژه، ظرفیت طرحهای خورشیدی اعلامشده این مجموعه در کاشمر در مجموع به ۱۷ مگاوات خواهد رسید؛ سه مگاوات مربوط به نیروگاه فعلی و ۱۴ مگاوات نیز مربوط به دو پروژه بعدی.
این روند میتواند موقعیت کاشمر را در سبد سرمایهگذاری خورشیدی لاوان تقویت کند. خود این مجموعه نیز تأکید کرده است که با اجرای پروژههای جدید، کاشمر میتواند به یکی از نقاط مهم سبد انرژی پاک آن در شرق کشور تبدیل شود.
تمرکز چند پروژه خورشیدی در یک منطقه، از منظر توسعه پروژه نیز اهمیت دارد. پس از اجرای نخستین نیروگاه، بخشی از شناخت فنی مربوط به شرایط منطقه، اتصال به شبکه، فرآیند اجرایی و زیرساختهای مورد نیاز شکل میگیرد و پروژههای بعدی میتوانند بر پایه همین تجربه پیش بروند. در نتیجه، اهمیت نیروگاه سه مگاواتی کاشمر را باید علاوه بر تولید برق، در نقش آن بهعنوان نخستین تجربه عملیاتی این مسیر نیز ارزیابی کرد.
هدف بزرگ؛ ۳ هزار مگاوات انرژی پاک
جعفرزاده گفت: توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و افزایش سهم انرژی خورشیدی در سبد تولید برق از محورهای برنامه این مجموعه به شمار میرود و قرار است با اجرای پروژههای جدید، ظرفیت تولید برق پاک در نقاط مختلف کشور افزایش پیدا کند. او تأکید کرده نیروگاه کاشمر نخستین گام عملی برای تحقق هدف ۳ هزار مگاوات انرژی پاک است.
این هدفگذاری نشان میدهد پروژه کاشمر در چارچوب یک برنامه توسعهای تعریف شده و قرار نیست بهعنوان یک طرح مستقل باقی بماند. تحقق ظرفیت ۳ هزار مگاواتی البته نیازمند مجموعه بزرگی از پروژهها، سرمایهگذاری مستمر، تأمین تجهیزات، دسترسی به زمین مناسب و فراهمشدن زیرساخت اتصال به شبکه خواهد بود؛ موضوعی که مدیرعامل لاوان نیز بر آن تأکید کرده و تحقق هدف را وابسته به برنامهریزی، سرمایهگذاری و اجرای پیوسته پروژهها دانسته است.
از همین منظر، فاصله میان پروژه سه مگاواتی فعلی و هدف سه هزار مگاواتی، ابعاد برنامه پیش رو را نشان میدهد. رسیدن به چنین ظرفیتی مستلزم آن است که توسعه پروژههای تجدیدپذیر از مرحله طرحهای منفرد خارج و به یک جریان مستمر سرمایهگذاری تبدیل شود.
خورشیدیها در مسیر تنوع سبد انرژی
یکی از نکات مورد تأکید سرمایهگذار پروژه کاشمر، نقش انرژیهای تجدیدپذیر در تأمین پایدارتر انرژی و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است. مدیرعامل لاوان اعلام کرده توسعه نیروگاههای خورشیدی میتواند در این مسیر مؤثر باشد و بهرهبرداری از پروژه کاشمر را آغاز برنامهای دانسته که با اجرای طرحهای بعدی، ظرفیت انرژی پاک را افزایش خواهد داد.
این زاویه، پروژه کاشمر را از یک سرمایهگذاری صرفاً نیروگاهی به بخشی از روند متنوعسازی منابع تولید برق تبدیل میکند. نیروگاه خورشیدی برخلاف واحدهای حرارتی برای تولید برق به مصرف مستمر سوخت فسیلی نیاز ندارد و افزایش ظرفیت این نوع نیروگاهها، سهم بیشتری از تولید برق را به منابع تجدیدپذیر اختصاص میدهد.
البته یک نیروگاه سه مگاواتی بهتنهایی نمیتواند تغییر بزرگی در ساختار تولید برق کشور ایجاد کند؛ اهمیت واقعی زمانی شکل میگیرد که مجموعهای از پروژههای مشابه و پروژههای بزرگتر بهصورت پیوسته وارد مدار شوند. هدف ۳ هزار مگاواتی لاوان نیز دقیقاً از همین منظر اهمیت پیدا میکند؛ زیرا در صورت حرکت از پروژههای چند مگاواتی به سمت یک سبد گسترده نیروگاهی، مقیاس سرمایهگذاری به سطحی متفاوت خواهد رسید.
از اتصال به شبکه تا آزمون اجرا
اتصال نیروگاه کاشمر به شبکه ۲۰ کیلوولت، یکی از نقاط کلیدی پروژه محسوب میشود. نیروگاه اکنون از مرحله ساخت عبور کرده و وارد مرحلهای شده است که برق تولیدی آن میتواند وارد شبکه شود. این موضوع پروژه را از یک برنامه سرمایهگذاری یا طرح در حال احداث، به یک دارایی عملیاتی نزدیک کرده است.
برای برنامه بلندمدت لاوان نیز این مرحله اهمیت زیادی دارد. هدفگذاریهای بزرگ در حوزه انرژی پاک زمانی اعتبار عملی پیدا میکنند که پروژههای اولیه از مرحله اعلام و ساخت عبور کرده و به شبکه متصل شوند. نیروگاه کاشمر از این جهت میتواند نخستین حلقه عملیاتی یک زنجیره بزرگتر باشد.
همین موضوع در اظهارات مدیرعامل گروه توسعه انرژی نفت و گاز لاوان نیز برجسته شده است. جعفرزاده توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را نیازمند استمرار سرمایهگذاری و اجرای پروژههای عملیاتی دانست و گفت: اتصال نیروگاه سه مگاواتی کاشمر به شبکه، یک گام عملی در این مسیر محسوب میشود و پروژههای بیشتری در نقاط مختلف کشور وارد مراحل اجرا و بهرهبرداری خواهند شد.
شرق کشور در نقشه توسعه خورشیدی
انتخاب کاشمر برای نخستین پروژه عملیاتی این برنامه نیز قابل توجه است. با قرار گرفتن دو پروژه دیگر در دستور کار، این شهرستان میتواند از یک میزبان تکپروژهای به منطقهای با مجموعهای از ظرفیتهای خورشیدی لاوان تبدیل شود.
اگر نیروگاههای چهار و ۱۰ مگاواتی نیز مطابق برنامه اجرا شوند، مجموع پروژههای اعلامشده در این منطقه به ۱۷ مگاوات میرسد. این عدد در مقایسه با هدف ۳ هزار مگاواتی همچنان محدود است، اما نشان میدهد توسعه در کاشمر قرار است مرحلهبهمرحله گسترش یابد.
توزیع جغرافیایی پروژههای تجدیدپذیر در نقاط مختلف کشور میتواند بخشی از یک راهبرد گستردهتر برای توسعه تولید برق پاک باشد. لاوان نیز اعلام کرده که برنامه اجرای پروژههای جدید صرفاً به کاشمر محدود نمیشود و قرار است طرحهای بیشتری در نقاط مختلف کشور وارد فاز اجرایی و بهرهبرداری شوند.
از ۳ مگاوات تا افق ۳۰۰۰ مگاوات
نیروگاه خورشیدی ۳ مگاواتی کاشمر را باید بیش از یک پروژه یکمیلیون دلاری دید. این نیروگاه که در زمینی به مساحت ۴.۵ هکتار احداث و به شبکه ۲۰ کیلوولت متصل شده، نخستین گام اجرایی گروه توسعه انرژی نفت و گاز لاوان برای حرکت به سمت هدف ۳ هزار مگاوات ظرفیت انرژی پاک است.
برنامه احداث دو نیروگاه دیگر با ظرفیتهای ۴ و ۱۰ مگاوات در همین منطقه نیز نشان میدهد کاشمر قرار است جایگاه پررنگتری در برنامه خورشیدی این مجموعه داشته باشد. با اجرای این پروژهها، ظرفیت اعلامشده نیروگاههای خورشیدی لاوان در منطقه به ۱۷ مگاوات خواهد رسید.
با این حال، نقطه تعیینکننده در ادامه مسیر، تبدیل هدفگذاری ۳ هزار مگاواتی به زنجیرهای مستمر از پروژههای اجرایی است. سرمایهگذاری پیوسته، تکمیل طرحهای بعدی و اتصال واقعی ظرفیتهای جدید به شبکه مشخص خواهد کرد که پروژه سه مگاواتی کاشمر تا چه اندازه میتواند به سکوی آغاز یک برنامه بزرگ در صنعت انرژیهای تجدیدپذیر تبدیل شود.
آنچه اکنون قطعی است، عبور نخستین پروژه از مرحله ساخت و رسیدن آن به شبکه برق است؛ نقطهای که به تعبیر مدیرعامل لاوان، شروع مسیری است که از چند مگاوات آغاز شده و مقصد اعلامشده آن، هزاران مگاوات انرژی پاک است.
