توسط : پرتو مدیا | استان اردبیل در شرایطی که ناترازی آب و انرژی به یکی از چالش‌های مهم کشور تبدیل شده، تلاش دارد با ترکیبی از توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر، ارتقای استانداردهای ساخت‌وساز، استفاده از فناوری‌های نوین و اصلاح الگوی مصرف، بخشی از فشار موجود بر زیرساخت‌های انرژی و منابع آب را کاهش دهد. قرار گرفتن اردبیل در جمع ۱۰ استان برتر کشور در توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و تجدیدپذیر، نشان می‌دهد این استان در کنار مدیریت مصرف، توسعه ظرفیت تولید پاک را نیز به‌عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری خود دنبال می‌کند.
برق مورد نیاز استان اردبیل عمدتاً از نیروگاه سبلان تأمین می‌شود؛ نیروگاهی سیکل ترکیبی با ظرفیت اسمی یک‌هزار و ۴۵۰ مگاوات و تولید واقعی حدود یک‌هزار و ۲۵۰ مگاوات که شامل ۶ واحد گازی ۱۵۹ مگاواتی و سه واحد بخار ۱۶۰ مگاواتی است. ظرفیت تولید این نیروگاه تقریباً دو برابر نیاز برق استان عنوان شده است. با وجود این، عبور از دوره اوج ناترازی به معنای رفع کامل مسئله نیست و مدیران استانی همچنان بر ضرورت استفاده از فناوری، توسعه دانش‌بنیان و مدیریت هوشمند مصرف برای کاهش خاموشی‌ها و تنش‌های آبی تأکید دارند.
در همین چارچوب، توسعه زیرساخت‌های خورشیدی و استفاده از فناوری‌های نوین در صنعت ساختمان به‌عنوان دو محور مکمل مورد توجه قرار گرفته است. نگاه مدیران استان این است که مسئله ناترازی صرفاً با افزایش تولید حل نمی‌شود و بخش قابل‌توجهی از راه‌حل باید از مسیر کاهش اتلاف، ارتقای بهره‌وری و اصلاح رفتار مصرف عبور کند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اردبیل با اشاره به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی ناترازی آب و انرژی، بهینه‌سازی مصرف را از اولویت‌های اصلی دولت چهاردهم دانسته و بر حمایت مدیریت استان از ایده‌ها، فناوری‌های نوین و طرح‌های عملیاتی در این حوزه تأکید کرده است.
یکی از بخش‌هایی که به‌طور خاص مورد توجه قرار گرفته، صنعت ساختمان و به‌ویژه در و پنجره است. به گفته مسئولان استانی، ارتقای عملکرد حرارتی ساختمان‌ها می‌تواند سهم قابل‌توجهی در کاهش مصرف انرژی داشته باشد. رونمایی از سامانه رتبه‌بندی و برچسب انرژی پنجره‌ها در اردبیل نیز در همین راستا انجام شده است؛ سامانه‌ای که هدف آن ارزیابی عملکرد حرارتی سازه‌ها و کمک به کاهش اتلاف انرژی در ساختمان‌هاست.
در کنار صنعت ساختمان، واحدهای اقتصادی و تولیدی استان نیز موظف شده‌اند به سمت تولید انرژی تجدیدپذیر و بهینه‌سازی مصرف سوخت حرکت کنند. دستگاه‌های اجرایی مرتبط با واحدهای مصرف‌کننده انرژی باید برای حوزه تحت نظارت خود، پیوست بهینه‌سازی مصرف تهیه کنند و در این مسیر از فناوری‌های جدید و دانش روز استفاده شود.
مدیریت مصرف در اصناف و بخش تجاری نیز یکی دیگر از محورهای مورد تأکید است. مسئولان استانی معتقدند نوسازی تجهیزات پرمصرف، ارتقای فناوری واحدهای تولیدی و توسعه فرهنگ صرفه‌جویی می‌تواند بخشی از فشار موجود بر شبکه انرژی را کاهش دهد. در همین چارچوب، اصلاح سبک زندگی و فرهنگ مصرف نیز به‌عنوان یکی از ابزارهای مکمل مدیریت فنی مطرح شده است.
در بخش تولید برق خورشیدی، اردبیل طی ماه‌های اخیر چند پروژه مهم را وارد مرحله اجرا کرده است. طبق اعلام استاندار اردبیل، عملیات اجرای حدود ۱۳۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی آغاز شده، ۴۰ مگاوات دیگر در آستانه شروع عملیات اجرایی قرار دارد و ۵۰ مگاوات نیز در مرحله دریافت تسهیلات بانکی است.
همزمان، تاکنون حدود ۱۲ مگاوات برق خورشیدی در استان وارد مدار شده و ۳۲۴ واحد خانگی نیز به پنل‌های خورشیدی مجهز شده‌اند که مجموع ظرفیت آنها حدود ۱.۷ مگاوات است. هدف‌گذاری نهایی استان، دستیابی به ۳۷۵ مگاوات ظرفیت تولید برق خورشیدی عنوان شده است.
برای حمایت از متقاضیان نصب پنل‌های خورشیدی نیز تسهیلات بانکی در نظر گرفته شده است. استانداری اردبیل اعلام کرده چهار میلیارد ریال تسهیلات برای این منظور پیش‌بینی شده تا خانوارها و متقاضیان بیشتری بتوانند در توسعه تولید برق پاک مشارکت کنند.
در بخش دولتی و عمومی نیز روند نصب پنل‌های خورشیدی ادامه دارد. تاکنون ۷۳ ساختمان اداری استان به سامانه‌های خورشیدی مجهز شده‌اند و طبق تفاهم‌نامه‌ای با سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق، تجهیز ۸۰ مدرسه به پنل خورشیدی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
بخش کشاورزی نیز در برنامه مدیریت انرژی استان نقش دارد. سازمان جهاد کشاورزی موظف شده برای تأمین برق مورد نیاز چاه‌های کشاورزی برنامه مشخصی ارائه کند تا بخشی از مصرف این بخش از طریق منابع تجدیدپذیر تأمین شود. واحدهای صنعتی نیز ملزم شده‌اند با سرعت بیشتری پروژه‌های خورشیدی و طرح‌های بهینه‌سازی انرژی خود را اجرا کنند.
مدیریت استان برای نیمه دوم سال نیز هدف مشخصی تعیین کرده است. بر اساس برنامه اعلام‌شده، میانگین مصرف آب و حامل‌های انرژی باید حدود ۱۵ درصد کاهش پیدا کند. تأکید مدیران استان این است که مدیریت مصرف نباید فقط به دوره‌های کمبود یا اوج مصرف محدود شود، بلکه باید به یک برنامه مستمر برای افزایش بهره‌وری تبدیل شود.
در کنار ظرفیت‌های در حال اجرا، آمار دیگری نیز از توسعه نیروگاه‌های خورشیدی استان ارائه شده است. طبق اعلام استاندار، حدود ۳۰ مگاوات انرژی خورشیدی وارد چرخه مصرف شده و ۱۵۶ مگاوات نیروگاه خورشیدی نیز در مرحله احداث قرار دارد. این ارقام نشان می‌دهد اردبیل در حال گسترش همزمان تولید برق پاک در بخش‌های خانگی، اداری، صنعتی و کشاورزی است.
توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر علاوه بر کاهش ناترازی برق، آثار دیگری نیز به همراه دارد؛ کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، کاهش آلودگی هوا، کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، کاهش تلفات انتقال و توزیع، تولید برق در نزدیکی محل مصرف و ایجاد فرصت‌های شغلی از جمله این مزایا هستند.
آنچه در برنامه‌های اردبیل برجسته شده، ترکیب دو رویکرد «افزایش تولید پاک» و «کاهش مصرف» است. در این مدل، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی به‌تنهایی کافی تلقی نمی‌شود و همزمان اصلاح زیرساخت‌ها، نوسازی تجهیزات، ارتقای استانداردهای ساختمان، توسعه سامانه‌های رتبه‌بندی انرژی و فرهنگ‌سازی عمومی نیز دنبال می‌شود.
موفقیت این برنامه‌ها به میزان مشارکت بخش خصوصی، خانوارها، صنایع، دستگاه‌های اجرایی و بخش کشاورزی وابسته خواهد بود. اگر پروژه‌های در حال اجرا به ظرفیت کامل برسند و هدف کاهش ۱۵ درصدی مصرف نیز محقق شود، اردبیل می‌تواند به یکی از نمونه‌های قابل‌توجه مدیریت همزمان عرضه و تقاضای انرژی در کشور تبدیل شود.
