توسط : پرتو مدیا | الجزایر با وجود برخورداری از یکی از غنیترین منابع خورشیدی جهان، اکنون وارد مرحلهای شده که موفقیت برنامه توسعه ۱۵ گیگاواتی انرژی خورشیدی، بیش از تابش آفتاب به تأمین مالی، توسعه شبکه برق، ذخیرهسازی انرژی و اجرای پروژههای قابل سرمایهگذاری وابسته است.
خورشید بهتنهایی کافی نیست
تابش فراوان خورشید، وسعت بیابانها و نزدیکی به بازار اروپا، این کشور را به گزینهای جذاب برای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر تبدیل کرده است. با این حال، کارشناسان معتقدند مزیتهای طبیعی دیگر تضمینکننده موفقیت نیستند و آینده این بازار به توانایی تبدیل ظرفیتهای بالقوه به پروژههای قابل اجرا وابسته است.
در تازهترین نشست انجمن صنعت انرژی خورشیدی خاورمیانه (MESIA)، فعالان این حوزه تأکید کردند مرحله جدید توسعه انرژی خورشیدی الجزایر بیش از هر چیز به ساختار اقتصادی، مدلهای سرمایهگذاری، آمادگی شبکه برق و سیاستگذاری دولت بستگی دارد.
برنامه ۱۵ گیگاواتی زیر ذرهبین
دولت الجزایر برنامهای برای احداث ۱۵ گیگاوات نیروگاه خورشیدی تدوین کرده که حدود ۳.۲ گیگاوات آن اکنون در استانهای جنوبی و مناطق مرتفع در حال اجرا است.
حدود ۹۹ درصد برق الجزایر همچنان از گاز طبیعی تولید میشود و رشد مداوم مصرف برق، فشار بیشتری بر شبکه وارده است.
خورشیدی برای حفظ ارزش گاز
برخلاف برخی کشورهای منطقه که توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را با هدف کاهش وابستگی به واردات انرژی دنبال میکنند، الجزایر انگیزه متفاوتی دارد.
اقتصاد این کشور بر صادرات گاز طبیعی استوار است و هر مگاواتساعت برق تولیدشده از انرژی خورشیدی، امکان صادرات گاز بیشتر یا استفاده از آن در صنایع با ارزش افزوده بالاتر را فراهم میکند.
سرمایهگذاری؛ حلقه مفقوده توسعه
بخش قابل توجهی از پروژههای خورشیدی الجزایر تاکنون با مدل پیمانکاری EPC و سرمایهگذاری شرکت دولتی برق «سونلگاز» اجرا شده است.
این مدل اگرچه اجرای پروژههای اولیه را سرعت داده، اما بار مالی سنگینی بر دوش دولت گذاشته است. کارشناسان معتقدند برای تحقق کامل برنامه ۱۵ گیگاواتی، الجزایر باید زمینه حضور گسترده سرمایهگذاران خصوصی را فراهم کند.
قراردادهای بلندمدت خرید برق (PPA)، توسعه نیروگاههای مستقل (IPP)، شفافیت در مناقصهها و تضمین خرید برق از جمله ابزارهایی هستند که میتوانند ریسک سرمایهگذاری را کاهش داده و منابع مالی جدید را جذب کنند.
شبکه برق؛ تعیینکننده موفقیت پروژهها
بخش زیادی از ظرفیتهای مناسب خورشیدی در مناطق جنوبی و کویری قرار دارد که فاصله زیادی با مراکز اصلی مصرف دارند. به همین دلیل، توسعه خطوط انتقال، احداث پستهای برق، ارتقای سامانههای پایش شبکه و افزایش انعطافپذیری شبکه باید همزمان با ساخت نیروگاهها انجام شود.
کارشناسان هشدار میدهند در صورت آماده نبودن شبکه، بخشی از برق تولیدی نیروگاههای خورشیدی قابل استفاده نخواهد بود و این موضوع بازده اقتصادی پروژهها را کاهش میدهد.
ذخیرهسازی؛ حلقه مکمل انرژی خورشیدی
باتریهای ذخیرهساز میتوانند برق تولیدشده در ساعات اوج تابش را برای زمان افزایش تقاضا ذخیره کنند، نوسانات شبکه را کاهش دهند و پایداری سیستم برق را افزایش دهند.
کارشناسان معتقدند پروژههای ترکیبی خورشیدی همراه با ذخیرهسازی، بهویژه در مناطق کویری و شهرکهای صنعتی، نقش مهمی در آینده صنعت برق الجزایر خواهند داشت.
بومیسازی صنعت خورشیدی
دولت الجزایر شرط حداقل ۳۵ درصد ساخت داخل را برای پروژههای خورشیدی در نظر گرفته است.
این سیاست تنها زمانی موفق خواهد بود که به توسعه زنجیره تأمین، آموزش نیروی انسانی، انتقال فناوری، رشد شرکتهای مهندسی و ایجاد ظرفیتهای تولید تجهیزات منجر شود. در غیر این صورت، بومیسازی صرفاً به یک الزام اداری تبدیل خواهد شد و تأثیر چندانی بر توسعه صنعت نخواهد داشت.
هیدروژن سبز؛ گام بعدی الجزایر
همزمان با توسعه نیروگاههای خورشیدی، الجزایر برنامههایی برای ورود به بازار هیدروژن سبز نیز دنبال میکند.
با این حال، کارشناسان تأکید دارند تحقق این هدف بدون توسعه گسترده انرژیهای تجدیدپذیر، شبکه برق قدرتمند، سرمایهگذاری پایدار و همکاریهای بینالمللی امکانپذیر نیست. آینده هیدروژن سبز این کشور به موفقیت برنامه خورشیدی امروز وابسته است.
آینده خورشیدی الجزایر چگونه رقم میخورد؟
الجزایر اکنون در نقطهای قرار گرفته که موفقیت برنامه خورشیدی آن دیگر با میزان تابش خورشید سنجیده نمیشود. تحقق هدف ۱۵ گیگاواتی، به جذب سرمایه، توسعه شبکه برق، استفاده از سامانههای ذخیرهسازی، اجرای قراردادهای شفاف و تقویت توان صنعتی داخلی وابسته است. اگر این پیشنیازها فراهم شوند، الجزایر میتواند از یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر گاز جهان، به یکی از بازیگران مهم بازار انرژی خورشیدی و برق پاک در آفریقا و منطقه مدیترانه تبدیل شود.
