توسط : پرتو مدیا | برنامه توسعه سازمان ملل متحد، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر غیرمتمرکز بهویژه انرژی خورشیدی را یکی از راهکارهای عملی برای افزایش دسترسی مردم افغانستان به برق معرفی کرده است؛ کشوری که بخش قابل توجهی از جمعیت آن، بهخصوص در مناطق روستایی، همچنان به شبکه سراسری برق دسترسی ندارند.
براساس اعلام برنامه توسعه سازمان ملل متحد، حدود ۴۰ تا ۴۲ درصد جمعیت افغانستان تحت پوشش شبکه ملی برق قرار دارند و بخش عمده این دسترسی در مناطق شهری متمرکز شده است. در مقابل، بسیاری از مناطق روستایی و دورافتاده همچنان با محدودیت جدی در تأمین پایدار انرژی مواجه هستند.
بخش قابل توجهی از برق مورد نیاز افغانستان نیز از کشورهای همسایه تأمین میشود. محدودیت حجم برق وارداتی در کنار افزایش نیاز مصرفی سبب شده است حتی برخی شهرهای بزرگ این کشور نیز در دورههایی با کمبود و قطعی برق روبهرو شوند.
در چنین شرایطی، گسترش شبکه سراسری برق به مناطق دورافتاده به دلیل هزینه بالای ایجاد خطوط انتقال و زیرساختهای مورد نیاز با دشواریهایی همراه است. برنامه توسعه سازمان ملل معتقد است سیستمهای غیرمتمرکز خورشیدی میتوانند بخشی از این خلأ را پوشش دهند و بدون نیاز به توسعه گسترده شبکه انتقال، برق مورد نیاز جوامع محلی را تأمین کنند.
این نهاد بینالمللی اجرای پروژههای انرژی تجدیدپذیر در بخشهای مختلف افغانستان را نیز آغاز کرده است. نصب سامانههای خورشیدی در مدارس و مراکز درمانی از جمله اقداماتی است که با هدف تأمین پایدارتر برق و کاهش تأثیر قطعیهای شبکه انجام میشود.
استفاده از انرژی خورشیدی در بازارهای محل فعالیت زنان نیز از دیگر نمونههای اجرای این طرحهاست. ترکیب پنلهای خورشیدی با سامانههای ذخیرهسازی باتری این امکان را فراهم میکند که کسبوکارها در زمان قطعی برق نیز فعالیت خود را ادامه دهند؛ موضوعی که میتواند به افزایش پایداری فعالیتهای اقتصادی کوچک و محلی کمک کند.
برنامه توسعه سازمان ملل تأکید کرده است که مزایای توسعه انرژی خورشیدی در افغانستان تنها به تولید برق محدود نمیشود. دسترسی پایدارتر به انرژی میتواند کیفیت خدمات درمانی و آموزشی را بهبود دهد و همزمان زمینه ایجاد فرصتهای شغلی، تقویت کسبوکارهای محلی و حمایت از معیشت خانوارها را فراهم کند.
این مسئله بهویژه برای مناطق روستایی اهمیت دارد؛ مناطقی که توسعه شبکه برق در آنها به سرمایهگذاری و زیرساخت گسترده نیاز دارد. ایجاد نیروگاهها و سامانههای خورشیدی کوچک و محلی میتواند راهکاری برای تأمین برق این مناطق بدون وابستگی کامل به شبکه ملی باشد.
استفاده از انرژی خورشیدی همچنین میتواند وابستگی افغانستان به برق وارداتی را در بلندمدت کاهش دهد. هرچند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر به تنهایی قادر به برطرف کردن تمام نیاز برق این کشور نیست، افزایش ظرفیت تولید داخلی میتواند امنیت انرژی را تقویت کرده و آسیبپذیری در برابر محدودیتهای واردات برق را کاهش دهد.
برنامه توسعه سازمان ملل متحد توسعه این ظرفیت را بخشی از مسیر حرکت افغانستان از مدیریت مشکلات کوتاهمدت انرژی به سمت بازسازی و توسعه پایدار اقتصادی میداند. بر این اساس، سرمایهگذاری در سامانههای خورشیدی علاوه بر افزایش دسترسی مردم به برق، میتواند به ایجاد زیرساخت لازم برای توسعه خدمات عمومی و فعالیتهای اقتصادی نیز کمک کند.
در مجموع، محدود بودن پوشش شبکه ملی، وابستگی به واردات برق و هزینه بالای توسعه خطوط انتقال در مناطق دورافتاده باعث شده است انرژی خورشیدی به یکی از گزینههای مهم برای آینده بخش برق افغانستان تبدیل شود؛ ظرفیتی که توسعه آن میتواند همزمان بر امنیت انرژی، اشتغال، آموزش، خدمات درمانی و فعالیتهای اقتصادی این کشور اثرگذار باشد.
