توسط : پرتو مدیا | شبکه برق ایران تابستان امسال را در شرایطی پشت سر گذاشت که ناترازی تولید و مصرف همچنان یکی از چالشهای جدی صنعت انرژی کشور محسوب میشود؛ با این حال کاهش سهدرصدی تقاضا، مقابله با مصارف غیرمجاز و افزایش ذخایر گاز نیروگاهی به بیش از سه میلیارد مترمکعب، معادله تأمین برق را نسبت به سالهای گذشته تغییر داده است. حالا نگاهها به فصل سرد و چالش تازه تأمین سوخت نیروگاهها دوخته شده است.
عملکرد شبکه برق کشور در اوج مصرف تابستان امسال، از نگاه مسئولان وزارت نیرو با بهبود برخی شاخصهای فنی همراه بوده است؛ موضوعی که در شرایط تداوم ناترازی برق و افزایش حساسیت نسبت به تأمین انرژی، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، با تشریح وضعیت شبکه برق گفت: کیفیت برق در دوره اوجبار امسال در شرایط مطلوبتری قرار داشته و ولتاژ شبکه نیز در محدوده استاندارد حفظ شده است. او گفت: عملکرد شبکه به گونهای بوده که خاموشیها نسبت به سنوات گذشته حدود دو ماه دیرتر آغاز شدهاند.
یکی از مهمترین شاخصهای ثبتشده در تابستان امسال، کاهش تقاضای برق در زمان اوج مصرف بوده است. طبق اعلام معاون برق و انرژی وزارت نیرو، میزان تقاضای مصرف برق در اوجبار نسبت به سال گذشته حدود سه درصد کاهش داشته است.
رجبیمشهدی بخشی از این کاهش را نتیجه اجرای سیاستهای مدیریت مصرف میداند. محدودسازی مشترکان پرمصرف، برخورد با انشعابهای غیرمجاز و شناسایی و جمعآوری تجهیزات استخراج غیرقانونی رمزارز از جمله اقداماتی بوده که وزارت نیرو برای کنترل رشد مصرف در ماههای گرم سال دنبال کرده است.
در کنار کاهش تقاضا، وضعیت فنی شبکه نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. معاون وزارت نیرو، گفت: در دوره اوجبار امسال عملکرد رلههای فرکانسی ناشی از ناترازی تولید و مصرف گزارش نشده است؛ مسئلهای که میتواند نشانهای از کنترل بهتر شرایط شبکه در مقاطع بحرانی باشد.
با پایان تدریجی دوره اوج مصرف تابستان، چالش صنعت برق از کمبود ظرفیت در روزهای گرم به تأمین سوخت نیروگاهها در فصل سرد منتقل میشود. همزمان با افزایش مصرف گاز خانگی در پاییز و زمستان، میزان گاز تحویلی به نیروگاهها معمولاً تحت فشار قرار میگیرد و همین مسئله ضرورت ذخیرهسازی سوخت و هماهنگی میان بخش برق و گاز را افزایش میدهد.
رجبیمشهدی گفت: میزان ذخیره گاز نیروگاهی کشور اکنون از سه میلیارد مترمکعب عبور کرده و جلسات هماهنگی میان وزارت نیرو و وزارت نفت برای تکمیل ذخایر مورد نیاز پیش از شروع فصل سرما ادامه دارد.
هدف این برنامه آن است که در صورت بروز محدودیت در تحویل گاز به نیروگاهها، امکان مدیریت شرایط با اختلال کمتر در تولید برق فراهم شود.
با وجود افزایش ذخایر، چشمانداز تأمین سوخت زمستانی بدون چالش نیست. معاون برق و انرژی وزارت نیرو با استناد به برآورد شرکت ملی گاز ایران اعلام کرده است که کشور امسال ممکن است با محدودیتی دستکم معادل ۱۳۰ میلیون مترمکعب گاز در روز مواجه شود. چنین محدودیتی میتواند مستقیماً بر میزان سوخت تحویلی به نیروگاهها و در نتیجه ظرفیت تولید برق اثر بگذارد.
یکی دیگر از مسیرهای مورد توجه برای کاهش فشار بر شبکه داخلی، توسعه تبادل برق با کشورهای همسایه است. مصطفی رجبیمشهدی پیشتر از مذاکرات برای واردات برق از ترکیه با هدف تأمین بخشی از نیاز صنایع پتروشیمی خبر داده بود. این برنامه با هدف تأمین برق صنایع انرژیبر و کاهش فشار آنها بر شبکه داخلی دنبال شده است.
در مذاکرات انجامشده، استفاده از زیرساخت انتقال برق میان ایران و ترکیه و خط خوی ـ وان مورد توجه قرار گرفته است. ظرفیت انتقال مورد مذاکره میتواند به حدود ۴۵۰ مگاوات برسد؛ هرچند اجرای نهایی این برنامه به توافق طرفین و سازوکارهای قراردادی وابسته خواهد بود.
این طرح بهویژه برای صنایع پتروشیمی اهمیت دارد؛ زیرا تأمین بخشی از برق مورد نیاز این صنایع از خارج میتواند مصرف آنها از شبکه داخلی را کاهش دهد و ظرفیت بیشتری برای سایر مشترکان آزاد کند.
اگر تابستان، آزمون مدیریت اوج مصرف برق بود، فصل سرد میتواند آزمون تأمین سوخت نیروگاهی باشد. کاهش دما و افزایش مصرف گاز در بخش خانگی معمولاً اولویتبندی عرضه گاز را تغییر میدهد و نیروگاهها را با محدودیت بیشتری روبهرو میکند.
به همین دلیل، افزایش ذخایر سوخت، هماهنگی وزارت نفت و وزارت نیرو، توسعه تبادل برق با کشورهای همسایه و ادامه برنامههای مدیریت مصرف، از مهمترین محورهای صنعت برق برای عبور از ماههای سرد خواهند بود.
در مجموع، کاهش سهدرصدی تقاضای برق، حفظ شاخصهای فنی شبکه و افزایش ذخیره گاز نیروگاهی به بیش از سه میلیارد مترمکعب، تصویر متفاوتی از اوجبار امسال ارائه کرده است؛ اما چالش صنعت برق هنوز پایان نیافته است. پیشبینی محدودیت روزانه حداقل ۱۳۰ میلیون مترمکعبی گاز نشان میدهد که زمستان میتواند مرحله بعدی آزمون پایداری شبکه باشد و موفقیت در عبور از این دوره به میزان ذخایر سوخت، مدیریت مصرف، هماهنگی بخش برق و گاز و عملیاتیشدن گزینههایی مانند واردات برق برای صنایع بزرگ بستگی خواهد داشت.
