توسط : پرتو مدیا | رشد شتابان هوش مصنوعی، معادلات صنعت برق را دگرگون کرده است. تازهترین برآوردها نشان میدهد مراکز داده تا سال ۲۰۳۵ نزدیک به یکپنجم برق تولیدی آمریکا را مصرف خواهند کرد؛ روندی که زنگ هشدار را برای توسعه نیروگاهها، تقویت شبکههای انتقال و سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر به صدا درآورده است.
هوش مصنوعی؛ محرک موج تازه تقاضای برق
هوش مصنوعی دیگر تنها یک فناوری نوظهور نیست. مدلهای زبانی بزرگ، سامانههای تولید محتوا، خودروهای خودران، دستیارهای هوشمند و هزاران سرویس مبتنی بر یادگیری ماشین، هر روز به توان پردازشی بیشتری نیاز دارند. این توان پردازشی در مراکز دادهای تأمین میشود که هزاران پردازنده و شتابدهنده هوش مصنوعی را بهصورت شبانهروزی در اختیار کاربران قرار میدهند.
در سالهای اخیر، تعداد این مراکز به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. با توسعه مدلهای پیچیدهتر، مصرف برق آنها نیز رشد کرده و اکنون کارشناسان از شکلگیری یکی از بزرگترین چالشهای صنعت انرژی در دهه آینده سخن میگویند.
تازهترین برآوردها نشان میدهد اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، مصرف برق مراکز داده در آمریکا تا سال ۲۰۳۵ حدود چهار برابر خواهد شد و به نزدیک ۲۰ درصد کل برق تولیدی این کشور میرسد؛ رقمی که تاکنون سابقه نداشته است.
مراکز داده به مصرفکنندگان بزرگ برق تبدیل میشوند
برآوردهای جدید نشان میدهد ظرفیت مراکز داده مرتبط با هوش مصنوعی طی یک دهه آینده به حدود ۲۰۰ گیگاوات خواهد رسید. بخش بزرگی از این ظرفیت به آموزش مدلهای هوش مصنوعی، پردازش دادهها و ارائه خدمات ابری اختصاص پیدا میکند.
برخلاف گذشته که مراکز داده عمدتاً برای ذخیرهسازی اطلاعات طراحی میشدند، اکنون پردازش هوش مصنوعی به مهمترین عامل افزایش مصرف برق تبدیل شده است. آموزش یک مدل بزرگ هوش مصنوعی به هزاران پردازنده گرافیکی نیاز دارد که بهطور همزمان فعالیت میکنند و همین موضوع، مصرف انرژی را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.
کارشناسان معتقدند این روند تنها به شرکتهای بزرگ فناوری محدود نخواهد بود و با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در صنایع مختلف، نیاز به ایجاد مراکز داده جدید نیز افزایش پیدا میکند.
پیشبینیها نسبت به گذشته تغییر کردهاند
برآوردهای تازه نشان میدهد میزان مصرف برق مراکز داده در سال ۲۰۳۵ نسبت به پیشبینی منتشرشده در پایان سال گذشته، ۸۳ درصد بیشتر خواهد بود. این اختلاف نشان میدهد سرعت توسعه هوش مصنوعی بسیار فراتر از برآوردهای اولیه بوده است.
همزمان بسیاری از مؤسسات تحقیقاتی نیز مدلهای پیشبینی خود را بازنگری کردهاند و اکنون تقریباً همه آنها از افزایش سریع تقاضای برق در صنعت فناوری خبر میدهند.
آمریکا در مرکز تحولات قرار دارد
طبق برآوردهای منتشرشده، تا سال ۲۰۳۳ حدود ۶۴ درصد از تقاضای انرژی مورد نیاز تراشههای هوش مصنوعی جهان در ایالات متحده متمرکز خواهد بود.
حضور شرکتهای بزرگی مانند: مایکروسافت، گوگل، متا، آمازون و اوپنایآی باعث شده آمریکا به اصلیترین مرکز توسعه زیرساختهای پردازشی جهان تبدیل شود. این موضوع علاوه بر فرصتهای اقتصادی، فشار سنگینی بر صنعت برق این کشور وارد خواهد کرد.
در بسیاری از ایالتها، ساخت نیروگاههای جدید و توسعه خطوط انتقال دیگر با سرعت رشد مراکز داده همخوانی ندارد و همین مسئله نگرانیهایی درباره پایداری شبکه برق ایجاد کرده است.
شبکه برق آمریکا زیر فشار
یکی از مهمترین پیامدهای توسعه هوش مصنوعی، افزایش بار شبکههای انتقال برق است.
بر اساس برآوردها، در شبکه بزرگ PJM که چندین ایالت آمریکا را پوشش میدهد، تا یک دهه آینده حدود ۳۴ درصد برق تولیدی صرف مراکز داده خواهد شد. در ایالت تگزاس نیز شبکه ERCOT ناچار است بیش از ۲۰ درصد ظرفیت تولید برق خود را به این مراکز اختصاص دهد.
چنین ارقامی نشان میدهد مراکز داده در حال تبدیل شدن به یکی از بزرگترین مصرفکنندگان برق جهان هستند؛ جایگاهی که پیشتر در اختیار صنایع سنگین مانند فولاد، آلومینیوم و پتروشیمی بود.
قیمت برق نیز تحت تأثیر قرار گرفته است
کارشناسان اعلام کردهاند رشد سریع مراکز داده، صفهای طولانی اتصال به شبکه و کمبود ظرفیت تولید، باعث افزایش قیمت برق در برخی مناطق آمریکا شده است. بررسیها نشان میدهد طی یک سال گذشته قیمت برق در برخی بازارهای منطقهای تا ۷۶ درصد افزایش یافته است.
در چنین شرایطی، شرکتهای برق ناچارند برای پاسخگویی به تقاضای جدید، سرمایهگذاری گستردهای در توسعه نیروگاهها، خطوط انتقال و سامانههای ذخیرهسازی انرژی انجام دهند.
انرژیهای تجدیدپذیر؛ راهکاری برای کاهش فشار
افزایش مصرف برق هوش مصنوعی، نگاه سرمایهگذاران را بیش از گذشته به سمت انرژیهای تجدیدپذیر معطوف کرده است. بسیاری از شرکتهای فناوری در سالهای اخیر قراردادهای بلندمدت خرید برق خورشیدی و بادی امضا کردهاند تا بخشی از انرژی مورد نیاز مراکز داده خود را از منابع پاک تأمین کنند.
در کنار آن، استفاده از سامانههای ذخیرهسازی انرژی، نیروگاههای خورشیدی اختصاصی، باتریهای بزرگ و حتی راکتورهای هستهای کوچک نیز به گزینههای جدی برای تأمین برق مراکز داده تبدیل شدهاند.
کارشناسان معتقدند بدون توسعه همزمان ظرفیت تولید برق، سرعت رشد هوش مصنوعی در آینده با محدودیتهای جدی روبهرو خواهد شد.
تقاضای جهانی برق نیز جهش میکند
برآوردهای جدید نشان میدهد اگر روند توسعه هوش مصنوعی با سرعت کنونی ادامه پیدا کند، مراکز داده تا سال ۲۰۳۳ حدود ۱۹۳۵ تراواتساعت تقاضای جدید برق در جهان ایجاد خواهند کرد.
این میزان تقریباً معادل کل مصرف سالانه برق هند، یکی از بزرگترین مصرفکنندگان انرژی جهان، است.
چنین رقمی نشان میدهد هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به یکی از تعیینکنندهترین عوامل رشد تقاضای برق در جهان است؛ موضوعی که میتواند سیاستهای انرژی بسیاری از کشورها را تغییر دهد.
آینده صنعت برق با هوش مصنوعی گره خورده است
رشد سریع هوش مصنوعی تنها یک تحول فناورانه نیست؛ این روند اکنون به مسئلهای راهبردی برای صنعت برق تبدیل شده است. افزایش ظرفیت نیروگاهها، توسعه شبکه انتقال، سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، استفاده از سامانههای ذخیرهسازی و بهبود بهرهوری انرژی، همگی به بخشی از الزامات توسعه اقتصاد دیجیتال تبدیل شدهاند.
برق؛ گلوگاه عصر هوش مصنوعی
پیشبینی چهار برابری مصرف برق مراکز داده تا سال ۲۰۳۵، نشان میدهد آینده هوش مصنوعی بیش از هر زمان دیگری به آینده صنعت انرژی وابسته است. اگر توسعه زیرساختهای برق همگام با رشد مراکز داده پیش نرود، محدودیت تأمین انرژی میتواند به یکی از مهمترین موانع گسترش هوش مصنوعی تبدیل شود. در مقابل، کشورهایی که بتوانند ظرفیت تولید برق، شبکه انتقال و انرژیهای تجدیدپذیر را همزمان توسعه دهند، از مزیت رقابتی بیشتری در اقتصاد دیجیتال آینده برخوردار خواهند شد.
